Ważne tematy i linki

Temat miesiąca



Poprzednich miesiacach 'tematy

 
Patrick Kelly 

Co to jest „sprawiedliwa placa”?

Patrick E.Kelly, prawnik, absolwent Papieskiego Instytutu Studiów nad Malzenstwem i Rodzina im Jana Pawla II jest vice prezydentem ds. Public Policy Rycerzy Kolumba. W ramach programu „Dobry Ojciec” poprosilismy go o wyjasnienie niektórych kwestii „sprawiedliwej pracy i placy”.

więcej na ten temat

„Dobry Ojciec”: Nauka spoleczna Kosciola uchodzi za najlepiej strzezona tajemnice o której nawet katolicy niewiele wiedza.

Patrick Kelly: „Jest w tym cos z prawdy, choc obecnie istnieja doskonale zródla takie jak Compendium of the Social Doctrine of the Church, które jest rodzajem katechizmu na temat sprawiedliwosci spolecznej. Compendium zostalo podzielone na trzy glówne sekcje, a kazda sekcja na podsekcje, tak ze wyczerpuje temat szczególowo. Trzy glówne sekcje to: 1. Bozy plan milosci wobec ludzkosci 2. Rodzina, zywotna komórka spoleczenstwa 3. Doktryna spoleczna i praktyczna dzialalnosc Kosciola Podstawa spolecznej doktryny Kosciola jest proste stwierdzenie na którym opiera sie wszelkie dzialanie moralne: „unikaj zla i czyn dobrze”. Co do tego wszyscy ludzie sa zgodni. Podzialy zaczynaja sie jednak gdy twierdzimy: „nie mozna czynic zla, aby uzyskac dobro”. Niektórzy uwazaja, ze jest dopuszczalne czynienie malego zla, by uzyskac wielkie dobro. Jest to przeciwko prawu moralnemu i nauczaniu spolecznemu Kosciola. Widzimy wiec, ze nawet podstawowe zasady dotyczace zycia spolecznego budza kontrowersje. Nasuwaja sie nastepne pytania, gdy staramy sie zastosowac te podstawowe zasady w konkretnych, skomplikowanych sytuacjach zaistnialych miedzy ludzmi, w zyciu politycznym i gospodarczym calego narodu, czy tez pomiedzy narodami. W dzisiejszych czasach takie zagadnienia to problem wojny sprawiedliwej, kary smierci i nasz temat miesiaca: sluszna placa. W tej dziedzinie, ze wszystkich organizacji dzialajacych obecnie na swiecie, najwieksze doswiadczenie ma Kosciól katolicki, który pod przewodnictwem Ducha Swietego od wieków zajmuje sie problematyka spoleczna. Jak to powiedzial Ojciec Swiety, Kosciól jest „ekspertem od spraw ludzkich”. Nawet ze scisle swieckiego punktu widzenia, zadna inna instytucja na swiecie nie zajmuje sie problematyka spoleczna równie dlugo jak Kosciól katolicki.

„Dobry Ojciec”: Na jakiej podstawie ustala sie co jest „sluszna placa”?

Kelly: Na pewno wielu czytelników zdaje sobie sprawe, ze jednym z najwazniejszych dokumentów na temat nauki spolecznej Kosciola jest encyklika Rerum Novarum z 1891 roku, w której papiez Leon XIII analizuje wplyw industrializacji i nakresla podstawy nauki spolecznej, które obowiazuja do dzis: 1. Praca ma byc dostosowana do potrzeb czlowieka, a nie czlowiek do potrzeb pracy. 2. Pracownikowi nalezy sie poszanowanie jego godnosci jako czlowieka i powinien on otrzymywac place, która zapewni jemu i jego rodzinie srodki potrzebne do zycia w sposób jak wymaga godnosc osoby ludzkiej. 3. Pracownicy maja prawo zrzeszac sie w stowarzyszenia i zwiazki, aby móc negocjowac lepsze warunki pracy. 4. Choc wszystkie dobra na ziemi zostaly stworzone przez Boga dla uzytku wszystkich ludzi, to jednak Kosciól uznaje prawo do wlasnosci prywatnej, jako zabezpieczenie bytu rodziny, która jest podstawowa jednostka spoleczna, starsza niz jakiekolwiek panstwo. W tym kontekscie nalezy rozwazac problem slusznej placy, gdyz praca umozliwia czlowiekowi dostep do dóbr ziemskich; i dla olbrzymiej wiekszosci pracowników, placa jaka zdobywaja poprzez swoja prace wyznacza, jak wiele z tych dóbr bedzie udzialem jego i jego rodziny. Wobec tego sluszna placa jest zawarta w planie Bozym, a wiec pozbawianie robotnika slusznej placy jest powaznym wykroczeniem. Jednym z „grzechów wolajacych o pomste do nieba” jest odmówienie pracownikowi zaplaty.

„Dobry Ojciec”: A wiec co znaczy sprawiedliwe wynagrodzenie? Czy mozna je okreslic w dolarach?

Kelly: Sluszna placa ma byc takim wynagrodzeniem, wyplacanym przez pracodawce, które zapewnia pracownikowi mozliwosc utrzymania siebie i rodziny. Nie jest ono równoznaczne z minimalnym wynagrodzeniem, które ustanawia rzad jako najnizsza stawke, która mozna placic pracownikowi zatrudnionemu w pelnym wymiarze godzin. Sluszna placa nie tyle wyznacza okreslona wysokosc wynagrodzenia, co zobowiazuje pracodawce do zapewnienia swoim pracownikom zaplaty, która jest sprawiedliwa na okreslonym rynku pracy, wziawszy pod uwage wklad pracownika i jego potrzeby, i która zapewnia godziwe zycie pracownika i jego rodziny. Pojecie slusznej placy zaklada równiez, ze pracownik rzetelnie i jak najlepiej wykonuje swoja prace i w ten sposób buduje dobro przedsiebiorstwa i wspólpracowników, a takze rozwija swoja osobowosc. Katechizm Kosciola Katolickiego stwierdza (#2434) „Sluszne wynagrodzenie jest uzasadnionym owocem pracy”. Nastepnie cytujac dokumenty Drugiego Soboru Watykanskiego: „Nalezy tak wynagradzac prace, aby dawala czlowiekowi srodki na zapewnienie sobie i rodzinie godnego stanu materialnego, spolecznego, kulturalnego i duchowego stosownie do wykonywanych przez kazdego zajec, wydajnosci pracy, a takze zaleznie od warunków zakladu pracy z uwzglednieniem dobra wspólnego”. Sa to wysokie wymagania, szczególnie „wspólne dobro”, dlatego tez toczy sie dyskusja co znaczy sluszna placa w warunkach dzisiejszej ekonomii w dobie globalizacji, kiedy pracownicy musza rywalizowac z pracownikami w rejonach swiata zasadniczo rózniacych sie warunkami pracy i wysokoscia wynagrodzenia. „Dobry Ojciec”: Niektórzy komentatorzy sugeruja, ze Kosciól popiera kapitalizm; inni ze Kosciól sklania sie w strone kontrolowanej ekonomii. Czy prawda znajduje sie posrodku?

Kelly: Sadze, ze mozna powiedziec, iz Kosciól uwaza systemy ekonomiczne takie jak kapitalizm, czy kontrolowane ekonomie wlasnie za systemy relacji pomiedzy ludzmi, którzy maja rózne mocne strony charakteru i rózne slabosci. Kosciól uwaza czlowieka, a nie system, za podmiot ekonomii i osadza kazdy system z punktu widzenia godnosci osoby ludzkiej pracownika. Powiedziawszy to, Kosciól jasno wyraza sie o prawie do wlasnosci prywatnej, aby osoba mogla rozwijac swoje mozliwosci i zabezpieczyc swoja rodzine – tak wiec komunizm i wszystkie systemy narzuconej „wspólnej” wlasnosci sa przez Kosciól potepione. Aby czlowiek mógl zaopatrzyc siebie i swoja rodzine w srodki niezbedne do zycia musi posiadac wlasnosc prywatna, móc sprzedawac i nabywac dobra. Kosciól wskazuje równiez, szczególnie w encyklice Jana Pawla II Centesimus Annus, ze ekonomie rynkowe (to znaczy ekonomie oparte na prawie podazy i popytu, i konkurencyjnych cenach) wydaja sie byc najbardziej efektywne w rozdziale dóbr i uslug w duzych spolecznosciach. Podczas gdy, aby zapewnic uczciwosc i sprawiedliwosc potrzebne jest ustalenie pewnych regul i planów przez rzad, musi to byc zrobione wedlug zasady subsydiarnosci, wedlug której wieksze organizacje nie przejmuja zadan mniejszych organizacji. Tym niemniej, Jan Pawel II ostrzega, ze konsumizm i materializm sa prawdziwym zagrozeniem kultury kapitalistycznej. Odnoszac sie jedynie do materialnego wymiaru osoby, konsumizm narzuca ludziom zachowanie i styl zycia hamujacy rozwój duchowy i wypelnienie osobistego powolania. Jan Pawel II nakresla fascynujaca analogie pomiedzy Marksizmem a kapitalizmem. Celem Marksizmu bylo wyzwolenie robotników z wiezów wyzysku i alienacji, jednak w rzeczywistosci Marksizm jedynie zwiekszyl alienacja pracownika od pracy. W kapitalizmie, mimo nowoczesnego miejsca pracy, czlowiek moze równiez zostac wyobcowany, jezeli nie jest brany pod uwage jego rozwój osobowy. W rezultacie czlowiek w spoleczenstwie konsumpcyjnym takim jak nasze, staje sie wyobcowany, jezeli nie jest zdolny wyjsc poza samego siebie i zyc solidarnie we wspólnocie z innymi.

„Dobry Ojciec”: Czy papiez Benedykt XVI ma zamiar wydac encyklike na temat nauki spolecznej Kosciola?

Kelly: Tak, dochodza sluchy z Watykanu, ze Ojciec Swiety oglosi encyklike na temat nauki spolecznej na poczatku 2009 roku. Kardynal Renato Martino, stojacy na czele Papieskiej Rady „Justitia et Pax” powiedzial ostatnio, ze papieskie oredzie na Swiatowy Dzien Pokoju 1 stycznia przedstawia o czym bedzie encyklika. Oredzie nosi tytul „Zwalczanie ubóstwa droga do pokoju”.


10.226.3.16